Kosten en informatie notarissen chaotisch!

Informatie en voorlichting door notarissen schiet schromelijk tekort

Inleiding

In juli 2009 heeft de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie een brief gericht aan de ministeries van Financiën en Justitie. De KNB roept de ministers op de verklaring van erfrecht niet te laten vervallen. Zij doet dat met een beroep op de informatieve en voorlichtende taak van de notaris.

Maar hoe functioneert die informatieverstrekking en voorlichting door de notaris met betrekking tot de verklaring van erfrecht in de praktijk? Om daar enig zicht op te krijgen is een analyse van de informatie die notarissen en notariskantoren op hun websites publiceren bruikbaar. Immers, zij beschikken allemaal over een website. Bovendien blijkt dat vele mensen deze informatie op internet raadplegen als een eerste toegang tot informatie over de verklaring van erfrecht.

Vooralsnog is de analyse gericht op de opvatting van de notarissen over de noodzaak van een verklaring van erfrecht na een overlijden, de onderwerpen die behandeld worden in de gegeven informatie en de kosten die verbonden zijn aan het laten opstellen van een verklaring van erfrecht.

Gevolgde werkwijze

De websites die in het onderzoek betrokken worden, zijn opgespoord via Google.nl. De woorden "verklaring van erfrecht" en "notarissen/notariskantoren" zijn ingevoerd als zoekcriteria. Een hele reeks pagina's met treffers verschijnt op het scherm. Uit elke pagina zijn willekeurig twee notarissen/kantoren geselecteerd. Vervolgens is de op hun website beschikbare en relevante informatie gedownload en uitgeprint. Op deze wijze is een keuze van 57 notarissen en notariskantoren tot stand gekomen. Deze zijn geschikt voor nadere analyse op de eerder aangegeven aspecten.

 De gebruikte criteria in de analyse nader omschreven

Bij de analyse van de websites is onderscheid gemaakt tussen minimale informatie, beperkte informatie en uitgebreide informatie. Basiscriterium vormt de hoeveelheid aan informatie die op de website is opgenomen.

Minimale informatie

Een tweetal omschrijvingen geeft het beste de minimale informatie weer die in deze websites voorkomen:

·  In een verklaring van erfrecht staat wie de erfgenamen zijn. Een verklaring van erfrecht wordt door een notaris afgegeven.

·  De definitie van de KNB: "Een verklaring van erfrecht is een door een notaris opgemaakte verklaring waarin staat vermeld wie de erfgenamen zijn. De notaris maakt deze verklaring aan de hand van door hem te verzamelen gegevens".

Beperkte informatie

Omvat één van de definities uit de minimale informatie + de keuze die de erfgenaam kan maken m.b.t. de nalatenschap. "Zuiver aanvaarden", "beneficiair aanvaarden" dan wel "verwerpen" worden omschreven. Ook de door de notaris te verrichten basiswerkzaamheden + het waarom van de verklaring van erfrecht komen aan de orde.

De te verrichten basiswerkzaamheden of gebruikelijke werkzaamheden bestaan uit het in beeld brengen van de vererving aan de hand van gegevens van de Gemeentelijke Basisadministratie, het Centraal Testamentenregister dan wel de controle van de gegevens die de cliënt meebrengt op verzoek van de notaris.

Uitgebreide informatie

Bestaat uit een van de definities uit de minimale informatie+ de keuze die de erfgenaam kan maken, de basiswerkzaamheden en het waarom van de verklaring van erfrecht uit de beperkte informatie. Deze websites geven echter ook informatie over de wijziging van het erfrecht in 2003, de gevolgen daarvan voor de positie van de langstlevende en het benoemen van uitzonderingen op de verklaring van erfrecht.

Cijfermatige gegevens

A. Websites naar aard van informatie

Minimale informatie                                          40
Beperkte informatie                                          14
Uitgebreide informatie                                        3
Totaal                                                              57

Een overgrote meerderheid van de notarissen en notariskantoren geeft in hun websites (70%) minimale informatie. Dat komt eigenlijk neer op een korte definitie van de verklaring van erfrecht. De meesten maken gebruik van de definitie die de KNB verstrekt.

Een kwart van de websites bevat een beschrijving van de keuzen die een erfgenaam kan maken met betrekking tot de nalatenschap, de basiswerkzaamheden van de notaris en het waarom van het document.

Slechts drie notarissen/notariskantoren die naast de minimale en beperkte informatie nog aandacht besteden aan de wet op het erfrecht van 2003 en de veranderde positie van de langstlevende in het maatschappelijk verkeer.

B. Is een Verklaring van Erfrecht nodig?

----------- ----------------------------------Niet altijd---------Altijd--------Niet vermeld
Minimale informatie.......................................17................8........................15
Beperkte informatie.........................................8................5..........................1
Uitgebreide informatie.....................................2.................1...........................0
Totaal..........................................................27...............14........................16
In procenten.................................................47...............25........................28

Bijna de helft van de gekozen notarissen/notariskantoren is van mening dat een verklaring van erfrecht niet altijd nodig is. Ten opzichte van het kwart van hen dat een verklaring van erfrecht wel nodig vindt, is dat een aanmerkelijke meerderheid. Bij meer dan een kwart wordt helemaal geen aandacht besteed aan de noodzaak ervan.

Op grond van deze gegevens is de conclusie gerechtvaardigd dat er geen eenheid van opvatting binnen het notariaat bestaat over de noodzaak van de verklaring van erfrecht.

Met een beetje goede wil zou je " niet altijd nodig" kunnen aanduiden met "verklaring van erfrecht is maatwerk" Het schrijven van een verklaring van erfrecht wordt afgestemd op de individuele situatie van de cliënt.

Als er sprake is van een klein saldo op de bankrekening(en) wordt er "gezegd": "Hiervoor weten wij in de praktijk wel een praktische oplossing". Wat met deze uitspraak precies bedoeld wordt, is niet duidelijk en hoe die praktische oplossing er dan uitziet al evenmin. Er zijn 8 notarissen die deze uitspraak in een afzonderlijke alinea weergeven.

C. Het kostenaspect

Op slechts 3 van de 57 websites wordt summier melding gemaakt van kosten die aan het opmaken van een verklaring van erfrecht verbonden zijn. Op twee websites worden de volgende bedragen genoemd: € 267,00 en €250,00 exclusief 19% BTW. Bij één kantoor staat "Er zal minimaal een tarief van € 500,00 in rekening worden gebracht." Op alle drie de websites wordt verwezen naar gebruikelijke werkzaamheden bij het opmaken van een verklaring van erfrecht. Geen omschrijving evenwel wordt gegeven van die gebruikelijke werkzaamheden. Dat is echt een omissie.

In één geval wordt een bedrag opgevoerd van €110 (onbelast) voor inschrijving bij het Kadaster. Of deze inschrijving dan valt onder de gebruikelijke werkzaamheden is niet uit de tekst op te maken. Je kunt er niet omheen: de enige conclusie is dat er volstrekt onvoldoende informatie wordt gegeven over de onderdelen (kostenposten) die vallen onder gebruikelijke werkzaamheden. Het is dan ook zeker begrijpelijk dat er een zekere mythevorming plaatsvindt rond de kosten van een dergelijk document. Die mythevorming wordt nog eens versterkt door de waarschuwing van de notarissen zelf om op te passen voor de verborgen kosten, die in de nota’s voorkomen.

Om toch wat meer over de kosten van een verklaring van erfrecht te weten te komen is te rade gegaan op www.degoedkoopstenotaris.nl . Op deze staat een verzameling notariskantoren. Het zijn er op 5 april 2010 in totaal 994. Al deze notarissen hebben de verklaring van erfrecht in hun pakket. De "goedkoopstenotaris" maakt een verdeling naar notarissen die geen tarieven laten zien en kantoren die dat wel doen. Het aantal dat de tarieven wel publiceert en ook bijwerkt bedraagt 136. Dat is slechts 13,7 procent van alle op de site voorkomende notarissen.

Het tarief dat notarissen rekenen voor het doen opstellen en afgeven van een verklaring van erfrecht varieert van €214 in Vlissingen naar €779 in Nieuwegein tot € 1.488,00 in Amsterdam: een verschil van maar liefst €1.274. De notaris in Vlissingen geeft 6 verklaringen van erfrecht af voor het bedrag dat de notaris in Amsterdam voor een en hetzelfde document rekent. In dat bedrag zijn geen administratiekosten verrekend.
De offertes die getoond worden bestaan uit drie kostenposten: 1. honorarium, 2. administratiekosten en 3. btw van 19%. Slechts 22 notarissen geven administratiekosten op, variërend van €9 tot € 80. Dat lijkt op zijn minst merkwaardig en is naar alle waarschijnlijkheid niet geloofwaardig.

D. Concluderend

De websites van de notarissen / notariskantoren, die voorlichtende informatie verstrekken over de verklaring van erfrecht en waarop de inhoudsanalyse is toegepast, zijn in hoge mate "opgetrokken" rond de definitie die de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) ervan geeft. Met originaliteit of creativiteit hebben ze weinig van doen. De informatie is in de meeste gevallen minimaal en heeft nauwelijks een voorlichtend karakter.  

Volstrekt duidelijk is dat de notarissen in dit onderzoek het niet met elkaar eens zijn over de noodzaak van het verstrekken van een verklaring van erfrecht. En als ze vinden dat die noodzaak er wel is, dan verschuiven ze daarvoor de verantwoordelijkheid naar de eis van de banken en het kadaster, in mindere mate naar de belastingdienst. In die zin hebben ze geen eigen opvatting over de status van dit document en zijn zij volgers, kritiekloze uitvoerders van door anderen geformuleerd beleid. Zij vragen, wij draaien!

Ongeloofwaardig en aan de consument niet uit te leggen zijn de grote verschillen in kosten tussen notarissen / notariskantoren die in rekening worden gebracht voor het opmaken van een verklaring van erfrecht. Die verschillen worden niet veroorzaakt door de administratiekosten, zo blijkt uit de offertes. Zij zijn toe te schrijven aan het honorarium van de notaris. De notaris in Vlissingen verdient bijna zes keer minder dan de notaris in Amsterdam.  

Bij het 'kostenplaatje' wordt gewezen op de gebruikelijke werkzaamheden die in het tarief zijn opgenomen. Maar welke die zijn, wordt niet omschreven. Evenmin wordt duidelijk welke bijkomende werkzaamheden gedeclareerd worden als afzonderlijke kosten. Het versturen van een opgemaakte verklaring van erfrecht naar het kadaster is kennelijk niet opgenomen onder gebruikelijke werkzaamheden en wordt dus als een bijkomende kostenpost in rekening gebracht. In één geval bedragen de kosten daarvoor 110,00 en een tweede geval 85,60 euro.

1 Reactie(s) 352 keer bekeken

Inloggen

U dient eerst in te loggen voordat u kunt reageren:

Naam
Wachtwoord
 

Heeft u nog geen account? Registreer dan hier.